تفكر استراتژيك و سناريوسازي
تفكر استراتژيك و سناريوسازي
تكنيك هاي متعددي براي تعيين جهت گيري استراتژيك شركت ها و همچنين مشخص كردن اولويتهاي سازماني وجود دارد ولي شايد هيچ يك به اثربخشي تكنيك سناريو سازي نباشد. سناريوها متشكل از چشم اندازهايي در مورد وقايع بالقوه و پي آمدهاي آنها هستند و چارچوبي براي تصميمگيري استراتژيست هاي سازماني ارايه مي دهند.
با بررسي طيفي از "آينده هاي ممكن" تصميمات بر اطلاعات عميق تر و گسترده تري بنا مي شود. سناريوها به مديران كمك مي كنند تا به نحو بهتري با عوامل ريسك، عدم قطعيت، پيچيدگي مقابله كرده و در نتيجه استراتژي هاي مناسب تري را تدوين كنند. بدين ترتيب مديران قبل از وقوع جنگ يا بحران آن را تجربه كرده و آمادگي بيشتري پيدا مي كنند.
برنامه ريزي مبتني بر سناريوسازي كمك مي كند سازمان ها به نوعي آينده خود را پيشاپيش تمرين كنند. فيليپ واتس مديرعامل گروه Royal Dutch/Shell مي گويد:
"سناريوها پيش بيني محسوب نمي شوند، بلكه روش هايي براي به چالش كشيدن پيش فرض هايمان هستند. سناريوها ابزاري براي تمركز بر موارد عدم قطعيت و ريسك¬هايي هستند كه ممكن است كسب و كار ما را كاملاً دگرگون كند."
در كتاب خود موسوم به "مزيت رقابتي" مايكل پورتر سناريو را "ديدي مستمر و متمركز نسبت به آينده احتمالي، ونه پيش بيني" مي خواند. بدين ترتيب سناريو يك اتفاق محتمل است.
اگرچه سناريوها آينده را پيش ييني نمي كنند اما دلايل تغييرات احتمالي را به بحث مي گذراند و به همين خاطر به مديران در برنامه ريزي كمك مي كنند. موفقيت يك سازمان بدين بستگي دارد كه مديران آن به چه ميزان در مقابل نادانسته ها و ناشناخته ها درست واكنش نشان مي دهند.
بدين ترتيب مزاياي برنامه ريزي مبتني بر سناريو به شرح زير قابل خلاصه است:
- درك بهتر وضع موجود
- به چالش كشيدن ديدگاه هاي فعلي و روش هاي جا افتاده سازماني
- تشويق عملكرد و مالكيت فرايند استراتژيك
- تشويق نوآوري و خلاقيت
- تشويق يادگيري
- ايجاد ديدگاهي مشترك برنامه ريزي مبتني بر سناريو سازي يك فرايند خطي نيست بلكه مبتني بر مراحل برنامه ريزي، تحليل محيط، سناريو سازي، تعريف آلترناتيوها، انتخاب و اجراي سناريو مي شود كه خود اين فرايند بايد مكرراً بازنگري و بهينه سازي شود.
فرايندهاي مشخص سناريو سازي به شرح زير مي باشد:
- برنامه ريزي و ساخت دهي فرايند سناريو سازي
- بررسي محيط و چارچوب سناريو
- ايجاد سناريوها
- تحليل سناريوها
- بكارگيري سناريوها
در مرحله اول برنامه ريزي بايد تشخيص دهيم كه شكاف هاي سازماني در خصوص دانش سازماني ما نسبت به چالش هاي مهم محيطي و داخلي چيست. قدم بعد ايجاد تيمي براي برنامه ريزي و ساختاردهي به فرايند است. اين تيم مي تواند از خارج از سازمان به كار گرفته شود و اعضاي آن مي بايست خلاق بوده و روش هاي مرسوم كار را به چالش بكشند. سپس بايد مدت زمان پروژه تعيين شود.
در قدم بعد كه بررسي محيط و چارچوب سناريو را در بر مي گيرد، چندي از كاركنان سازمان مي بايست به تيم به پيوندند تا سناريوهاي محتمل را بررسي كنند. مي توان به طور جداگانه از اين كاركنان مصاحبه كرد و يافته هاي مصاحبه ها را در جلسات مشترك به بحث گذاشت. سوالات مي بايست در مورد ماهيت ارزش براي مشتري، فرمول موفقيت جاري و چالش هاي احتمالي باشد.
در مرحله ايجاد سناريوها، مي بايست نيروهايي كه مي تواند در طي زماني خاص اثرگذار باشند به بحث نشست. دو نتيجه مختلف بايد در نظر گرفته شود و نيروهايي كه مي تواند منجر به هر يك از نتايج شود به بحث گذارده مي شود. سپس ارتباط بين اين نيروها بايد برقرار شود. بعد از برقراري ارتباط بين عوامل شكل دهنده نتايج مختلف بايد ديد كه احتمال وقوع و تاثير كدام نتيجه بيشتر يا كمتر است.
مرحله تحليل سناريو به بررسي مسائل بيروني و منطق دروني سناريو مي پردازد. ذينفعان چه كساني هستند؟ ايشان چه موضعي دارند؟ بازيگران مهم داخل سازماني چه اشخاصي هستند و آيا احتمال تغيير ايشان وجود دارد؟ آيا ايشان به نحوي كه فرض مي شود واكنش نشان خواهند داد؟ مي توان در پاسخ به اين سوالات از دياگرام هاي سيستم ها و فرايندها استفاده به عمل آورد.
مرحله آخر بكارگيري سناريوهاست. تيم مسئول بايد برنامه عملياتي مقابله با سناريوهاي احتمالي را تهيه كند و همچنين بايد علائمي كه ظهور آن سناريو را هشدار مي دهد، مشخص نمايد تا در صورت بروز مشكل، راهكارهاي پيشنهادي در اسرع وقت به كار گرفته شوند.
چند نكته را بايد در مورد سناريوسازي مدنظر قرار داد:
- سناريوسازي و برنامه ريزي مبتني بر آن هنگامي موفق است كه تمامي رده هاي سازماني درگير شوند
- سناريوها بايد با واقعيت مرتبط باشند
- ارزيابي دقيق سناريوها به بهينه سازي فرايند كمك مي كند
- سعي به پيش بيني آينده نداشته باشيد، بلكه سعي كنيد درك كنيد چه نيروهايي بر شكل گيري آينده اثر مي گذارند
- تفكر خلاق را ترويج دهيد و اجازه ندهيد تعصبات جاري فرايند را تحت تاثير قرار دهند
منبع :http://www.systemgroup.net
تكنيك هاي متعددي براي تعيين جهت گيري استراتژيك شركت ها و همچنين مشخص كردن اولويتهاي سازماني وجود دارد ولي شايد هيچ يك به اثربخشي تكنيك سناريو سازي نباشد. سناريوها متشكل از چشم اندازهايي در مورد وقايع بالقوه و پي آمدهاي آنها هستند و چارچوبي براي تصميمگيري استراتژيست هاي سازماني ارايه مي دهند.
با بررسي طيفي از "آينده هاي ممكن" تصميمات بر اطلاعات عميق تر و گسترده تري بنا مي شود. سناريوها به مديران كمك مي كنند تا به نحو بهتري با عوامل ريسك، عدم قطعيت، پيچيدگي مقابله كرده و در نتيجه استراتژي هاي مناسب تري را تدوين كنند. بدين ترتيب مديران قبل از وقوع جنگ يا بحران آن را تجربه كرده و آمادگي بيشتري پيدا مي كنند.
برنامه ريزي مبتني بر سناريوسازي كمك مي كند سازمان ها به نوعي آينده خود را پيشاپيش تمرين كنند. فيليپ واتس مديرعامل گروه Royal Dutch/Shell مي گويد:
"سناريوها پيش بيني محسوب نمي شوند، بلكه روش هايي براي به چالش كشيدن پيش فرض هايمان هستند. سناريوها ابزاري براي تمركز بر موارد عدم قطعيت و ريسك¬هايي هستند كه ممكن است كسب و كار ما را كاملاً دگرگون كند."
در كتاب خود موسوم به "مزيت رقابتي" مايكل پورتر سناريو را "ديدي مستمر و متمركز نسبت به آينده احتمالي، ونه پيش بيني" مي خواند. بدين ترتيب سناريو يك اتفاق محتمل است.
اگرچه سناريوها آينده را پيش ييني نمي كنند اما دلايل تغييرات احتمالي را به بحث مي گذراند و به همين خاطر به مديران در برنامه ريزي كمك مي كنند. موفقيت يك سازمان بدين بستگي دارد كه مديران آن به چه ميزان در مقابل نادانسته ها و ناشناخته ها درست واكنش نشان مي دهند.
بدين ترتيب مزاياي برنامه ريزي مبتني بر سناريو به شرح زير قابل خلاصه است:
- درك بهتر وضع موجود
- به چالش كشيدن ديدگاه هاي فعلي و روش هاي جا افتاده سازماني
- تشويق عملكرد و مالكيت فرايند استراتژيك
- تشويق نوآوري و خلاقيت
- تشويق يادگيري
- ايجاد ديدگاهي مشترك برنامه ريزي مبتني بر سناريو سازي يك فرايند خطي نيست بلكه مبتني بر مراحل برنامه ريزي، تحليل محيط، سناريو سازي، تعريف آلترناتيوها، انتخاب و اجراي سناريو مي شود كه خود اين فرايند بايد مكرراً بازنگري و بهينه سازي شود.
فرايندهاي مشخص سناريو سازي به شرح زير مي باشد:
- برنامه ريزي و ساخت دهي فرايند سناريو سازي
- بررسي محيط و چارچوب سناريو
- ايجاد سناريوها
- تحليل سناريوها
- بكارگيري سناريوها
در مرحله اول برنامه ريزي بايد تشخيص دهيم كه شكاف هاي سازماني در خصوص دانش سازماني ما نسبت به چالش هاي مهم محيطي و داخلي چيست. قدم بعد ايجاد تيمي براي برنامه ريزي و ساختاردهي به فرايند است. اين تيم مي تواند از خارج از سازمان به كار گرفته شود و اعضاي آن مي بايست خلاق بوده و روش هاي مرسوم كار را به چالش بكشند. سپس بايد مدت زمان پروژه تعيين شود.
در قدم بعد كه بررسي محيط و چارچوب سناريو را در بر مي گيرد، چندي از كاركنان سازمان مي بايست به تيم به پيوندند تا سناريوهاي محتمل را بررسي كنند. مي توان به طور جداگانه از اين كاركنان مصاحبه كرد و يافته هاي مصاحبه ها را در جلسات مشترك به بحث گذاشت. سوالات مي بايست در مورد ماهيت ارزش براي مشتري، فرمول موفقيت جاري و چالش هاي احتمالي باشد.
در مرحله ايجاد سناريوها، مي بايست نيروهايي كه مي تواند در طي زماني خاص اثرگذار باشند به بحث نشست. دو نتيجه مختلف بايد در نظر گرفته شود و نيروهايي كه مي تواند منجر به هر يك از نتايج شود به بحث گذارده مي شود. سپس ارتباط بين اين نيروها بايد برقرار شود. بعد از برقراري ارتباط بين عوامل شكل دهنده نتايج مختلف بايد ديد كه احتمال وقوع و تاثير كدام نتيجه بيشتر يا كمتر است.
مرحله تحليل سناريو به بررسي مسائل بيروني و منطق دروني سناريو مي پردازد. ذينفعان چه كساني هستند؟ ايشان چه موضعي دارند؟ بازيگران مهم داخل سازماني چه اشخاصي هستند و آيا احتمال تغيير ايشان وجود دارد؟ آيا ايشان به نحوي كه فرض مي شود واكنش نشان خواهند داد؟ مي توان در پاسخ به اين سوالات از دياگرام هاي سيستم ها و فرايندها استفاده به عمل آورد.
مرحله آخر بكارگيري سناريوهاست. تيم مسئول بايد برنامه عملياتي مقابله با سناريوهاي احتمالي را تهيه كند و همچنين بايد علائمي كه ظهور آن سناريو را هشدار مي دهد، مشخص نمايد تا در صورت بروز مشكل، راهكارهاي پيشنهادي در اسرع وقت به كار گرفته شوند.
چند نكته را بايد در مورد سناريوسازي مدنظر قرار داد:
- سناريوسازي و برنامه ريزي مبتني بر آن هنگامي موفق است كه تمامي رده هاي سازماني درگير شوند
- سناريوها بايد با واقعيت مرتبط باشند
- ارزيابي دقيق سناريوها به بهينه سازي فرايند كمك مي كند
- سعي به پيش بيني آينده نداشته باشيد، بلكه سعي كنيد درك كنيد چه نيروهايي بر شكل گيري آينده اثر مي گذارند
- تفكر خلاق را ترويج دهيد و اجازه ندهيد تعصبات جاري فرايند را تحت تاثير قرار دهند
منبع :http://www.systemgroup.net
+ نوشته شده در ساعت توسط اسلامي
|