معرفی کتاب824 : قدرت ارتباطات

در بین نظریه پردازان علم ارتباطات، مانوئل کاستلز یک نویسنده متمایز است. کاستلز حوزه های جامعه شناسی شهری، مطالعات سازمانی، مطالعات فضای مجازی، جنبش های اجتماعی، جامعه شناسی فرهنگ و اقتصاد سیاسی را در کنار هم مطالعه می کند تا یک تحلیل بین رشته ای از جهان پیچیده رسانه ای شده امروز به دست دهد.

این جامعه شناس اسپانیایی به خاطر نظریاتش در مورد جامعه شبکه ای و ارتباطات به یکی از مراجع معتبر علوم ارتباطات تبدیل شده است. طبق آمار موجود، بین سال های 2000 تا 2006 نوشته های کاستلز مآخذ بیشترین مقالات علم ارتباطات در جهان بوده است و همچنین در حوزه علوم اجتماعی وی از این حیث در رده چهارم در جهان قرار می گیرد.

شناخته شده ترین کار کاستلز در ایران کتاب سه گانه «عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه، و فرهنگ» بوده که بین سال های 1996 تا 1998 منتشر شده است.

کتاب قدرت ارتباطات که در میانه سال 2009 و به وسیله انتشارات دانشگاه آکسفورد در 590 صفحه منتشر شد را می توان ادامه و تکمیل کننده سه گانه ای دانست که کاستلز 12 سال پیش منتشر کرده بود. با این حال اگر بخواهیم این کتاب را تنها به یکی از آن سه جلد پیشین ربط دهیم، باید آن را ادامه جلد دوم از این سه گانه بدانیم که با نام قدرت هویت در سال 1997 منتشر شد.

 کاستلز در این کتاب جدید بر نقش شبکه های ارتباطی در قدرت سازی در جامعه و مخصوصا قدرت سیاسی تاکید می کند. او قدرت را «ظرفیت نسبی [تعریف می کند] که یک کنشگر اجتماعی را قادر می سازد تا به صورت ناهمسنگ به روش هایی که در جهت خواست، منافع و ارزش های کنشگران قدرتمند عمل می کند و بر تصمیمات سایر کنشگران اجتماعی اثر بگذارد» (صفحه 10). قدرت یک ویژگی افراد یا گروه ها نیست بلکه یک رابطه است. این تعریف به صورت آشکار با شبکه ها و جامعه شبکه ای که موضوع اصلی این کتاب است، تناسب دارد.

ادعای اصلی کاستلز این است که :

1) شبکه های ارتباطی نقش اصلی را در قدرت سازی در هر شبکه ای، از جمله شبکه های شرکتی، مالی، صنایع فرهنگی، فناوری یا شبکه های قدرت، دارند و

2) برنامه ریزی تک شبکه ها و انتقال میان شبکه های مختلف منابع اصلی قدرت هستند. او حتی می گوید که برنامه ریزان شبکه ها (شرکت های رسانه ای، نهادهای همگانی، ناشران، سردبیران، متخصصان) و انتقال دهندگانی مثل روپرت مرداک که شبکه های رسانه ای، فرهنگی، سیاسی و مالی را به هم پیوند می دهد، دارندگان قدرت در جامعه شبکه ای هستند (صفحه 429).

از نظر کاستلز برنامه ریزان و انتقال دهندگان فرد نیستند، آنها موقعیت های شبکه ای هستند که در کنشگران اجتماعی تنمند شده اند. «مرداک یک گره است، هرچند این گره یک گره مهم است» (صفحه 429).
کاستلز چهار شکل قدرت در شبکه ها را از هم متمایز می کند.و معتقد است که قدرت نهفته در شبکه های اجتماعی به مراتب قوی و اثر گذار تر از چیزی است که می توان تصور کرد .

این کتاب با ارزش به فارسی هم ترجمه شده است و می تواند مرجع خوبی برای علاقمندان به این موضوع باشد .
خواندن این کتاب برای خوانندگان فارسی زبان ارزش ویژه ای دارد: 1) این کتاب با توجه به روزآمدی، برای ارائه تبیین درست از فضایی که بشر شناخت اندکی از آن دارد، استفاده از اهمیت خاصی برخوردار است. در واقع، این کتاب آخرین کتابی است که این متفکر به رشته تحریر در آورده است؛ 2) مانوئل کاستلز یکی از بزرگ ترین (اگر نه بزرگ ترین) نظریه پرداز قدرت ارتباطات است؛ 3) این کتاب امتداد سه گانه کاستلز است که با توجه به بیش از یک دهه از انتشار آنها، لازم است خواننده فارسی زبان از نظرات جدید کاستلز آگاه شود؛ 4) خواننده فارسی زبان با خواندن این کتاب می تواند نسبت به کتاب های پیشین کاستلز که برخی از آنها به زبان فارسی ترجمه نشده اند اشراف پیدا کند؛ 5) این کتاب حاصل ترکیب رویکردهای مختلف علمی است و از این بابت تبیین های آن قدرتمندتر هستند؛ 6) کاستلز در این کتاب برای اثبات ادعاهای خود دائما از مطالعات معتبر استفاده کرده است؛ 7) اندیشمندان و متفکران زیادی در دنیا این کتاب را برای دانشجویان و پژوهگشران عرصه ارتباطات توصیه کرده اند؛ و 8) رسانه های نوین در جامعه ایران رشدی بسیار سریع داشته اند. تخمین زده می شود که در حال حاضر 32 میلیون کاربر اینترنت در ایران وجود داشته باشد که اثرات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و حتی شناختی این رسانه های نوین در جامعه ایران مطالعه دقیق اثرات محتوایی و ذاتی این رسانه ها در بقیه کشورهای جهان را الزامی می کند.


منبع واسطه : گروه اینترنتی مدیران ایران
www.Modiriran.ir