انواع روش های ارزشیابی کیفی

1-ارزشیابی از عملکرد : ارزشیابی رفتارها و فعالیتهای فراگیران . مثلا در آموزش از راه دور مي‌توان تكليف يا فعاليت را در اختيار دانش آموز قرارداد تا در فرصت تعيين شده آن را انجام دهد و معلم نيز بر اساس معيارهاي از قبل تعيين شده به ارزشيابي آن مي‌پردازد.

2-روش آزمایش : آزمایش یک مشاهده کاملا کنترل شده است. براي كشف رفتار يادگيري در يك موقعيت معين تنها مي‌توان از روش آزمايش كمك گرفت، اين روش تنها روشي است كه اطلاعات قابل اطميناني را فراهم مي‌آورد.

3-پروژه های گروهی یا انفرادی : مي‌توان برای دانش آموزان بصورت فردي يا گروهي موضوعات مربوط را تعيين كرد و در اختيار آنها قرارداد تا با رعايت چهارچوب مورد نظر آن را به پايان برسانند. استفاده از اين روش براي دانش آموزان آموزش از راه دور مفيد و بسيار موثر است.

4-مشاهده طبیعی : در اين روش، معلم رفتار دانش‌آموز را در يك موقعيت طبيعي مشاهده و ميزان يادگيري وي را ارزشيابي مي‌كند. اين روش از اين نظر كه مي‌تواند در دسترس همه باشد و رفتار فرد را مورد مطالعه قرار مي‌دهد حائز اهميت است. البته گاهی مشاهده را ابزار ارزشیابی کیفی نیز می دانند.

5-پورت فولیو : در آن دانش‌آموزان براي نشان دادن توانايي‌ها و پيشرفت كارخود، مثالها و مواردي از جريان كار خود را با خود به كلاس مي‌آورند و براي ارزشيابي در اختيار معلم مي گذارند. امتياز مهم اين روش آن است كه يادگيرندگان، ارزشيابي از خود را مي‌آموزند كه بر علاقه و انگيزش آنها تأثير مثبت دارد.

6-نوشتن مقاله تحقیقی و انتقادی : در این روش فراگیر مقاله تهیه شده خود و یا دیگران را نقد کرده و مربی به ارزشیابی آن می پردازد. لازم است در اين روش شرايط مقاله نويسي رعايت گردد و دانش آموزان هنگام ارائه آن به بيان مطالب آن بپردازند تا مورد ارزشيابي قرار گيرند.

7-نوارهای صوتی : در برخي دروس مثل زبان انگليسي، زبان عربي و ... مي‌توان از نوارهاي شنيداري استفاده كرد، در اين شيوه معلم از دانش آموزان مي‌خواهد آنچه مي‌شنوند را بصورت خلاصه يادداشت كنند تا ارزشيابي‌شان آسان گردد، اين روش مهارت گفتاري دانش آموزان را افزايش مي‌دهد.

8-نوارهای ویدیوئی : مشاهدة فيلم‌هاي ويديوئي ميزان يادگيري دانش آموزان را افزايش مي‌دهد، لذا در دروس مختلف مي‌توان فيلم‌هايي را جمع آوري، گزينش و در اختيار دانش آموزان قرارداد تا ضمن مشاهده و پس از آن چكيده مطالب را يادداشت كرده و مورد ارزشيابي قرار گيرند.

9-گزارش های گاه شماری فراگیران : در آموزش از راه دور مي‌توان با دانش آموزان مصاحبه كرد كه گزارش‌هاي خود را در ارتباط با مواد درسي گوناگون به كلاس درس ارائه دهند، اين گزارش‌ها مي‌بايستي در چهارچوب مطالب يادگيري باشد تا ارزشيابي آنها فراهم گردد.

10-ارزیابی کوشش مدار : در این روش فراگیران بر اساس توانائی ها و ناتوانی هایشان ارزشیابی می شوند. معلم بدين وسيله براساس علاقه و انگيزه نيز به ارزشيابي آنها بپردازد، زيرا وقت آن رسيده است كه معلمان از حوزة عاطفي فراگيران نيز ارزشيابي بعمل آورند.

11-ارزشیابی گام به گام : گام به گام عبارت از تكاليفي کیفی است كه در هر برنامه آموزشي به دانش آموز جهت كار در كلاس يا منزل ارائه مي‌شود و ممكن است اين تكليف با كمك خود دانش آموز نيز تعيين شود. کارشناسان معتقدند از همه فراگیران نمی توان انتظار یکسانی داشت.

12-فهرست وارسی : این روش تنها تعیین می کند که یک ویژگی حضور دارد یا نه، یا این که عملی انجام گرفته است یا نه. بنابراین در این روش قضاوت درباره­ی عملکرد یا فراورده به صورت بله – نه مشخص می شود.

13-روش مقیاس درجه بندی : این روش به روش فهرست وارسی شبیه است اما به عوض تعیین بود یا نبود رفتار یا ویژگی مورد ارزشیابی، درجه یا مقدار رفتار یا ویژگی تعیین می گردد. به سخن دیگر در این مقیاس کیفیت مورد ارزشیابی قرار می گیرد.

14-روش واقعه نگاری: در این روش معلم باید هر اتفاق یا رویدادی را که در زندگی دانش آموز رخ می دهد و آن را مهم می داند بلافاصله بعد از وقوع ثبت نماید. توصیف رویدادها را یا می توان در دفتر یادداشت نوشت یا این که از کارت ها استفاده کرد(سیف، 1376، صص256-245).


طبق نظر «برملی» (۱۹۹۱) شش رویكرد عمومی برای‌ارزشیابی آموزشی وجود دارد
1- ارزشیابی هدف مدار؛
2-ارزشیابی هدف آزاد؛
3-ارزشیابی پاسخگو؛
4-ارزشیابی سیستمی؛
5-ارزشیابی براساس نظر متخصصان؛
6-ارزشیابی شبه قانونی.

منبع : سيف ، علي اكبر (1376): روش هاي اندازه گيري و ارزشيابي آموزشي  ، نشر دوران ، تهران.
منبع واسطه : http://mec.ut.ac.ir/mod/forum/discuss.php?d=8827