سه گانه آیــنـده مـــدیـــریـــت در ایـــــران
نوشته : مصطفی اسلامبول چی

بخش اول :
الف : حکایت آن مدیر خوشبخت

برداشت اول :
آقای ب در خلال سالهای انقلاب بخاطر روحیه انقلابی ، صداقت ، ایمان و اخلاصی که در بین کاسبها داشت ؛ با سفارش و اصرار روحانی محل به عضویت افتخاری کمیته انقلاب درآمد . پس از پیروزی انقلاب و تصفیه عوامل مزدور رژیم ستم شاهی از دولت ، بعنوان مدیر صنایع یکی از شهرستانهای استان مشغول خدمت شد .
با توجه به رکود حاکم بر واحدهای صنعتی و قطع واردات مواد اولیه ؛ یکی از کارخانه های بزرگ شهرستان مدام در حال زیان دهی و درگیر چالشهای کارگری بود . آقای رئیس که بطور پیوسته مورد مراجعه مردم و فشار مسئولین بود ؛ در یک اقدام انقلابی دستور تعطیلی کارخانه و پرداخت مطالبات از محل فروش اموال آن را داد. کارخانه با دوهزار کارگر در سه شیفت و پنج هزار نفر مشاغل وابسته پیش و پس از تولید در مرداد سال 58 تعطیل شد . تا اسفند ماه فروش اموال وتسویه بدهی ها پایان پذیرفت و آقای ب با کمال افتخار در گزارشی مفصل به مقامات ختم غائله را اعلام کرد .
از آنطرف حداقل پنج هزار خانوار در این تصمیم با یک چالش ناگهانی در اشتغال خود مواجه شده بودند. بخشی از این خانواده ها ( در حدود 30 % ) توانستند ازطریق تخصص اول یا مهارت دوم به مشاغل جدیدیا کارخانه های مشابه روی بیاورند.بخشی دیگر ( حدود 30 % ) از طریق ارتباطاتشان یا با کوچ از منطقه ، شغلی جدید پیداکردند. بخشی( حدود 20 % )  توانستند با پس انداز شخصی وکمک های فامیل برای خود شغلی تازه ،  هرچند کوچک دست وپا کنند. ولی  حداقل بیست درصد بازماندگان با مسائل حاشیه ای ناشی از ترک شغل مواجه شده و دچار آسیب های اجتماعی ( ترک تحصیل فرزندان ، اعتیاد ، سرقت ، فحشا و ...) شدند .این در حالی بود که آقای ب کماکان در حال  گرفتن تصمیمات انقلابی و ضربتی در پیشبرد امور صنعت  شهرستان بود .

برداشت دوم :
با اوج گیری دفاع مقدس و افزایش حملات رژیم بعث عراق به شهرها ، آقای ب با تعدادی از جوانان محل یک کامیون کمک های مردمی اهالی را جمع آوری کرده وبه جبهه می روند .اوطی دوران حضور در جبهه فرماندهی گروهان،گردان و معاونت پشتیبانی لشکر را تجربه می کند .
با اعلام آتش بس و برگشت رزمندگان به موطنشان ؛ آقای ب بهترین راه افزایش تاثیرگذاری در جامعه را ارتقاء تحصیلات می بیند . پس با اراده ا ی  مصصم وارده دانشگاه شده و با تلاشی مستمر موفق به طی مدارج تحصیلی می شود . پس از فارغ التحصیلی در سالهای سازندگی بعنوان یک عامل موثر در پیشبرد اهداف صنعت کشور در جایگاه معاون وزیر ایفای نقش می کند .

برداشت سوم :
اکنون اقای ب بیش از یک دهه تجربه مدیریت در سطوح کلان دولت را دارد . در یک بحران صنعتی از ایشان برای همفکری دعوت می شود . وی پس از تحلیل محیط و عوامل موثر بر آن صنعت ؛ پیشنهاد واگذاری کارخانه را به بخش خصوصی می دهد . پیشنهاد بدلیل مشکلات اجرایی رای نمی آورد . تصمیم به کوچک کردن کارخانه به یک پنجم گرفته می شود . آقای ب مصرانه درخواست می کند چابک سازی با تدبیر ، هوشمندانه و آهسته انجام شود . و از همه مهمتر بخشی از تجربیاتش  طی سالهای گذشته را بااین جمله به اشتراک می گذارد : " تعدیل نیروی انسانی توام با توانمند سازی " و این به معنی کمک به رشد و بالندگی افراد و سازمان در مواجهه با عوامل بیرونی بصورتی رضایت بخش ،  موثر و پایدار است .
حالا آسیب های ناشی از تعدیل نیروی انسانی به زیر پنج درصد رسیده ؛ که آنهم بخاطربی انگیزه گی برخی پرسنل مسن بخش خدمات و سرعت تغییرات ، از نظر علمی امری طبیعی ارزیابی می شود .
از آقای ب به خاطر سالها خدمت صادقانه و تلاش خستگی ناپذیر با اعطا نشان لیاقت و یک بورس تحصیلی دکتری خارج از کشور تجلیل میشود .

برداشت آخر :
آقای ب بعنوان یک متخصص به کشور باز می گردد. تغییرات سیاسی  وتحولات  اجتماعی حضور او را در شغل مورد نظر در دولت بر نمی تابد .ترجیح میدهدکار دولتی را ترک کرده و وارد بخش خصوصی شود . با یکی از دوستان سرمایه دارقدیمی که در دوران مسئولیتش در صنعت به اوکمک کرده مشورت می کند .گروهی از مدیران موفق گذشته که اکنون بخاطر کهولت سن ، خستگی از کار اجرایی ، بی توجهی دولتمردان یا جریانات سیاسی خانه نشین شده اند را شناسایی و دعوت به سرمایه گذاری میکند . حالا با یک تیم قوی و ارتباطاتی که در حوزه صنعت وسرمایه بدست آورده اند با تاسیس یک بانک خصوصی وارد عرصه اقتصادی میشوند .اکنون گروه او یکی از قوی ترین رقبای دولت در سرمایه گذاری و صنعت است ؛ در حالی که منافع حاصل از فعالیتش در جیب بخش خصوصی است .

پی نوشت :
-    کسب مهارت ، تخصص و آموزه های مدیریت ایرانی برای آقای ب در طول سالهای خدمتش در دولت بالغ بر یکصد میلیارد تومان برای نظام جمهوری اسلامی هزینه در برداشته است .
-    با خروج آقای ب از سیستم دولتی بخش عمده ای از  مجموع تجارب ، اطلاعات و سرمایه گذاری هایی که نظام برای پرورش او نموده نیز از بدنه دولت خارج میشود .
-    آقای ب فکرمی کند با توجه به برخوردهای نه چندان مطلوبی که در اواخردوره خدمت  با نامبرده در دولت شده ؛ او اکنون باید به جمع معترضین به سیاستهای دولت و منتقدین به نظام بپیوندد .
-    آقای ب در طول سالهای خدمت آنقدر مشغول فعالیتهای روزمره و جاری بوده که فرصت نکرده به موضوع انتقال تجارب به مدیران آینده و حتی جانشین پروری در مناصبی که مسئولیت داشته بپردازد .
-      . . .
      و این روند همچنان ادامه دارد ... .
 
ب  : پرسش ها :
-    آیا برای آینده مدیریت در جمهوری اسلامی مطالعه ، برنامه ریزی و طرحی اجراکرده یا در حال اجرا داریم ؟
-    آیا نسبت به شناسایی ، سازماندهی ، طبقه بندی ، بازنگری و نشر تجارب مدیریت سه دهه گذشته در جمهوری اسلامی ، اقدامی روشمند ، پایدار، فراگیر و قابل استفاده برای امروز وآینده داشته ایم ؟ کجاست و چگونه قابلیت استفاده عمومی می یابد ؟
-    آیا در ساختار کلان نظام و بخش های تخصصی فرآیندی برای انتقال تجارب مدیران پیشکسوت به مدیران آینده طراحی  و اجرا شده است ؟

ج : راه کارهـا :
سازمانی :
ایجاد بخشی در دولت به منظورجمع آوری ، سازماندهی و انتقال تجارب موفق مدیران پیش کسوت به جوانان ؛ که فرصتی را فراهم می نماید تا سرمایه گذاریهای نظام مقدس جمهوری اسلامی بر روی مدیران گذشته احیاء گردد.
بدین منظور حوزه مشاوران جوان فرصتی استثنایی و در خور توجه است که با توجه به گستردگی و ماهیت پر تحرک آن ، اگر هدایت ،حمایت وپشیتیبانی گردد؛ می تواند در مسیر تحقق این هدف گام بردارد.

علمی – پژوهشی :
برگزاری همایش های علمی تبیین و انتقال تجارب موفق مدیران اجرایی و معرفی سازمانهای برتر در مستند سازی دانش سازمانی و مدیریتی با رویکرد فوق به منظور تدوین و ارائه مدل انتقال تجارب متناسب با شرایط موجود در کشور
فردی :
تالیف کتاب ، مقاله یا راه اندازی سایت های اینترنتی با رویکرد توسعه ادبیات موضوع و معرفی روشمند شیوه های ثبت ، تحلیل ، سازماندهی ، پیرایش وباز نشر خاطرات مدیران پیش کسوت و معرفی الگوهای موجود انتقال تجارب به مدیران آینده .

* با ارائه دیدگاهها و رهیافتهای ارزشمندتان امکان نوشتن بهترادامه مقاله (بخش دوم وسوم ) در شماره های بعدفراهم آورید.

متشکرم .

©

نوشته : مصطفی اسلامبول چی - اسفند 1389
تلفن تماس : 09192948620
کلیه حقوق نویسنده مقاله محفوظ است .
منبع: مدیرسرا ؛  مرجع مقالات مدیریت برای مدیران آینده ایران اسلامی
www.modirsara.com