به سوي اي.آر.پي ايراني

اي.آر.پي يك فرهنگ است
سخنران افتتاحيه اين كنفرانس، دكتر علي اكبر جلالي، دبير علمي كنفرانس، عضو هيئت علمي دانشگاه علم و صنعت و عضو هيئت مديره انجمن ايراني مطالعات جامعه اطلاعاتي بود.
جلالي در اين سخنراني، اين‌گونه به بيان تجربيات جهاني در پياده‌سازي سيستم‌هاي اي.آر.پي پرداخت: برخلاف تصور غالب، كه گمان مي كنند، هزينه عمده پياده‌سازي سيستم‌هاي اي.آر.پي مربوط به خريد نرم‌افزارها، آموزش كاركنان و تبادلات اطلاعاتي است، تجربه جهاني نشان مي دهد كه بيشترين هزينه پياده سازي، مربوط به فرايند مهندسي مجدد است، زيرا اي.آر.پي يك فرهنگ است؛ نه فقط يك راه‌حل.
جلالي در ادامه، آماري از فراواني بهره‌گيري شركتها در قاره‌هاي مختلف از اين سيستم‌ها ارائه كرد و گفت: از ميان 1332 شركت كه در سال 2008 از اين سيستم‌ها بهره گرفته اند، آمريكاي شمالي و آسياي جنوب شرقي، هريك با 31 درصد، بيشترين سهم را داشته اند. در اين ميان منطقه خاورميانه با كمتر از 14 درصد، در رده چهارم قرار دارد.
دبير علمي همايش افزود: تجربه جهاني نشان مي دهد كه مقاومت كاركنان در برابر پياده سازي اي.آر.پي در شركتها، با 38 درصد، مهمترين چالشي است كه اين سيستم‌ها در پياده سازي با آنها روبه‌رو هستند.
جلالي سپس به ميزان رضايتمندي جهاني از اين سيستم‌ها در سال 2008 اشاره كرد و گفت: تنها 13 درصد از استفاده‌كنندگان از اين سيستم‌ها، از آن رضايت كامل داشته‌اند، درحالي كه 44 درصد تقريبا راضي، 15 درصد تقريبا ناراضي، 4 درصدكاملا ناراضي بوده‌اند و 23 درصد جواب قطعي به اين پرسش نداده اند.
جلالي، سخنان خود را اين‌گونه جمع‌بندي كرد كه اي.آر.پي، يك چاقوي دولبه است كه هم مي تواند سازمان را به موقعيت جديد و بهتر منتقل كند و هم مي تواند باعث صرف هزينه هاي زياد و عدم كارايي در نتايج شود.

مقايسه‌اي به نفع ايراني‌ها
سخنران دوم كنفرانس، مهندس حسين طالبي، از فعالان حوزه سيستم‌هاي برنامه‌ريزي منابع سازمان و مدير پيشين پروژه اي.آر.پي وزارت نفت، بود كه مهمترين بخش سخنراني خود را به مقايسه خريد اين سيستم‌ها از منابع ايراني و خارجي اختصاص داد.
مهندس طالبي گفت كه خريد و پياده‌سازي يك مجموعه نرم افزاري از خارج، دهها ميليون دلار هزينه دربردارد، چندين ميليون دلار هزينه نگهداري سالانه آن است، زمان پياده سازي آن 5 تا 10 سال طول مي كشد، نياز به اخذ و تمديد سالانه لايسنس دارد. در بهره‌گيري از آنها، دانش و فناوري به كشور منتقل نمي‌شود. باعث ورود نسخ قديمي برنامه‌ها به ايران مي شود و همسازي آن با نرم‌افزارهاي قديمي و موجود، بسيار مشكل و گاه غيرعملي است. درحالي كه خريد اين مجموعه از داخل، تنها دهها هزار دلار هزينه دارد، نگهداري سالانه آن بسيار ارزانتر است، پياده سازي آن 2 تا 3 سال زمان مي برد، امكان تمديد لايسنس به سادگي وجود دارد، خطر تحريم آن را تهديد نمي كند، امكان همسازي آنها با سيستم‌هاي قديمي وجود دارد و باعث ارتقاي دانش و فناوري اطلاعات در كشور مي شود.
مهندس طالبي همچنين به چالش بومي سازي نرم افزارها، در كشور اشاره كرد و گفت: براي پياده سازي يك مجموعه خارجي در كشور، دو راه پيش‌روي سازمانهاست: يكي، بومي سازي آن است كه در اين صورت، اين مجموعه از استاندارد خارج مي شود و شركت سازنده ديگر آن را پشتيباني نمي‌كند و دوم اينكه، شركتها، فرايندهاي خود را مطابق قابليت‌هاي مجموعه (سيستم اي.آر.پي خريداري شده) تغيير دهند، كه در اين صورت، نياز به تغييرات گسترده وجود دارد و اين ممكن است از توانايي سازمانها خارج باشد و همچنين اين گزينه، چالشهاي ويژه خود را به همراه دارد؛ درحالي كه سيستم‌هاي ايراني، اين مشكلات را مرتفع كرده اند.

چند تجربه
شركت‌كنندگان در كنفرانس در ادامه، شاهد ارائه تجربيات موفق سازمانهاي ايراني در پياده سازي سيستم‌هاي اي.آر.پي بودند.
مهندس بذرافكن، مهندس امين الله نصرتي، مهندس رياستيان به ترتيب به بيان تجربه‌هاي سازمان صداوسيما و شركت كيان خودرو و شركت توگا، در پياده سازي سيستم‌هاي جامع پرداختند.
نگاهي از جنس ديگر
دكتر محمد طالبي، مديرعامل بانك كشاورزي، سخنران ديگر كنفرانس، بر اين نكته تاكيد كرد كه: اگر يك سازمان، در طراحي و پياده سازي اي.آر.پي، فقط خود را ببيند، موفق نخواهدبود، بلكه اين سيستم‌ها بايد با محوريت مشتريان طراحي و پياده سازي شوند؛ پس نگاه صرف به درون، كافي نيست.
دكتر طالبي گفت: طراحان اين سيستم‌ها، نبايد فقط امروز را ببينند و بايد به آينده كسب و كار و چشم‌اندازهاي آن نيز توجه كنند. مثلا آنها بايد از خود بپرسند كه آيا اي.آر.پي، فرصت نوآوري را براي سازمان فراهم مي كند يا نه؟
سخنران، در ترسيم چشم انداز آينده كسب و كار، چنين گفت: با قوت گرفتن نقش فناوري و ازجمله اي.آر.پي در سازمانهاي فردا، روز به روز نقش دانشگران سازماني پررنگ‌تر مي شود و سازگار با اين تغييرات، سبكهاي مديريتي نيز ناچار به تغيير هستند.
پس آنچه مسلم است، اين است كه فناوري، مسيرهاي آينده را تغيير مي دهد. براي مثال مي توان از پديده هم خلقي (Co-Creation) نام برد، بدين معني كه همه، از مديريت ارشد سازمان يا مشتريان و ذي‌نفعان، مسئول خلق ايده و ارزش هستند.
دكتر طالبي در بخش پاياني سخنراني، به بيان تجربه موفق بانك كشاورزي در طراحي و پياده سازي سيستم‌هاي يكپارچه، با محوريت رضايتمندي مشتري و براساس ماموريت و چشم‌انداز اين بانك پرداخت.
وي همچنين سيستم بانكداري متمركز (Core-Banking) بانك كشاورزي را به عنوان يك نمونه موفق در سيستم خدمات‌رساني بانكي كشور و دنيا، معرفي كرد.

نقش دانشگاه در توسعه اي.آر.پي
يكي از برنامه‌هاي جانبي اين كنفرانس، برگزاري پانل نقش دانشگاهها در توسعه اي.آر.پي با شركت دكتر علي اكبر جلالي، دكتر رامين نصيري و مهندس سعيد روحاني بود.
در بخشي از اين پانل، مهندس روحاني، چالشهاي آموزش اي.آر.پي در ايران را چنين مطرح كرد: در ايران، كسي به دنبال جهت‌دهي به پژوهشها نيست، زيرا همه گمان مي كنند كه اين كار، وظيفه وزارت علوم است، اما درحقيقت، اين كار، برعهده بخش صنعت است. سازمانها به عنوان سفارش دهندگان پژوهش، بايد به سمت دانشگاهها حركت كنند و در اين ميان، وزارت علوم، مي تواند به عنوان واسطه‌اي براي ارتباط دادن صنعت و دانشگاه عمل كند.
دكتر جلالي نيز، حركت تزهاي دانشگاهي را در مسيري جدا از مشكلات كشور دانست و پرسيد: جايگاه دانشگاه در حوزه پژوهشهاي اي.آر.پي كجاست؟

به سوي هم‌افزايي
شايد همه ما شنيده باشيم و براين باور باشيم كه يكي از بزرگترين ضعفهاي ايرانيان، ضعف در كار گروهي است و ميل به تكروي، در روحيه ايراني جا گرفته است.
تشكيل انجمن اي.آر.پي ايراني با عضويت چند شركت فعال در حوزه توليد اين سيستم‌ها، يك نمونه نقض اين گزاره و يك پديده خجسته است كه مي تواند عرصه رقابت را براي شركتهاي خارجي تنگ كند و علاوه بر ايجاد سازگاري بيشتر برنامه‌ها با اقتضائات شركتهاي ايراني، مانع خروج هنگفت ارز از كشور شود.
تشكيل پانل اين انجمن، در آخرين بخش روز اول كنفرانس، اقدامي براي‌ معرفي اين انجمن و بيان فلسفه و اهداف آن بود.
در ابتداي نشست، دكتر جلالي، دبيرعلمي همايش، هدف از تشكيل اين انجمن را، جمع كردن دانايي‌ها در يك كاسه عنوان كرد و گفت: امروز رقابت بدون همكاري رقبا معنا ندارد. هيئت مؤسس انجمن كه در پانل حضور داشتند، هريك به سهم خود اهداف تشكيل اين كنسرسيوم را بيان داشتند.
مهندس ظاهري، مديرعامل شركت سندپرداز، روند تشكيل اين انجمن را شرح داد و از اما و اگرهايي كه درباره تشكيل اين كنسرسيوم مطرح بود، سخن گفت. او تشكيل اين كنسرسيوم را به فيل مولانا تشبيه كرد كه هركس در تاريكي آن را به چيزي تشبيه مي كرد. اما پس از تشكيل جلسات زياد، اين كنسرسيوم به يك جمع‌بندي رسيد و امروزه گامهاي نخستين را برمي‌دارد.
رهنمافر، مديرعامل شركت مدارگسترش نيز از لزوم تدوين نظام اي.آر.پي در ايران (نظير آنچه نظام مهندسي دارد) سخن گفت.
عابدي نژاد، مديرعامل شركت داده پردازان دوران نيز افقهاي آينده اين انجمن را روشن دانست و اظهار اميدواري كرد كه با قوت گرفتن اين انجمن، علاوه بر تامين نيازهاي داخلي، به صادرات اين سيستم‌ها نيز دست يابيم.
صدرالديني، مديرعامل شركت سبز داده افزار و زندي مديرعامل شركت سازه‌هاي اطلاعاتي رسا، در اين پانل بر اهميت تشكيل اين انجمن لزوم بهره‌گيري و فرصتهاي پيش‌رو تاكيد كردند.
اين پانل با خواندن اساسنامه انجمن پايان گرفت.
روز دوم كنفرانس با سخنراني دكتر رامين نصيري، عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد اسلامي، آغاز شد.
دكتر نصيري بر اهميت همسويي سيستم‌هاي اي.آر.پي با استراتژي‌هاي سازمان تاكيد كرد. او گفت: سيستم‌هاي اي.آر.پي در همه جهان با چالشهايي نظير: فقدان حمايت مديران ارشد، ناكارآمدي مكانيزم ارتباطات كاربران، نامناسب بودن آموزش كاركنان و ناكارآمدي بازتعريف فرايندهاي كسب و كار رويارو هستند.
سخنران در ادامه چند تجربه از پياده‌سازي اي.آر.پي را در هند و تونس مقايسه كرد.
نصيري گفت: كه بزرگترين چالشي كه بنگاههاي هندي در پياده‌سازي اي.آر.پي با آن روبه‌رو بوده اند، ضعف در تعريف دقيق آرمانها و اهداف و نيز انتظارات از استقرار اي.آر.پي بوده است.
دكتر نصيري در اين ارتباط به نكته جالبي اشاره كرد: درحالي كه در ايران، بزرگترين چالش در به كارگيري سيستم اي.آر.پي، مربوط به مرحله انتخاب است و بيشترين زمان در اين مرحله صرف مي شود، انتخاب سيستم مناسب، براي بنگاههاي هندي به عنوان عامل هفدهم مطرح بوده است كه اين تفاوت، جاي تأمل دارد.
اين عضو هيئت علمي دانشگاه، سپس به چند نكته مهم درمورد پياده‌سازي اي.آر.پي در سازمانها اشاره كرد و گفت: اول بايد بدانيم كه مرحله پيش آمادگي براي پياده سازي اي.آر.پي مرحله اي بسيار مهم و سرنوشت‌ساز است. اين مرحله در دنيا با E-Readiness شناخته مي‌شود و ايران از اين لحاظ رتبه صدم را در دنيا دارد كه رتبه بسيار پائيني است.
او افزود: هيچ كاربري دوست ندارد كه براي او نسخه‌اي پيچيده شود، پس شرط لازم براي موفقيت چنين سيستمي، مشاركت دادن همه ذي‌نفعان در مراحل مختلف پياده سازي و اجراست.

يك تناقض
دكتر نصيري توجه حاضران را به يك نكته بسيار مهم جلب كرد: تجربه نشان مي‌دهد كه پس از اجراي اي.آر.پي، عملكرد سازمان به ناگاه كاهش مي‌يابد و اين يك فاز بسيار خطرناك براي سازمانهاست.
تجربه يك شركت ايراني در اين مورد باعث شد كه در مرحله گذار، اين شركت چهار مديرعامل عوض كند كه اين يك فاجعه بود. اما اگر اين شرايط خوب مديريت شود، شركت به سوددهي كلان دست مي يابد.

لزوم تغيير نظام مديريتي سازماني
در ايران، در بيشتر سازمانها فردي به نام مديرعامل دربرابر هيئت مديره مسئول است و او پاسخگوي همه مسائل سازمان است. درحالي كه در بيشتر كشورهاي توسعه يافته، فردي به نام مدير ارشد اجرايي (CEO) پاسخگوي سود و زيان شركت است و مدير ديگري به نام مدير ارشد اطلاعات (CIO) وجود دارد كه امور مربوط به فناوري اطلاعات سازمان را انجام مي دهد.
اين تفاوت ساختاري، باعث تفاوت چشمگير نوع حكمراني فناوري اطلاعات در سازمانهاي ايراني و خارجي است و لازم است كه در شكل حكمراني سازمانهاي ايراني، منطبق با اشكال پذيرفته شده جهاني، تغيير صورت گيرد.

نمونه موفق
يكي از سخنرانان اين كنفرانس، مهندس حميد اخوان بود كه عنوان مقاله او، چالشهاي پياده‌سازي، استفاده و نگهداشت اي.آر.پي در شركت پارس خزر بود.
مهندس اخوان از تجربه اين شركت چنين گفت: تجربه ما نشان داد كه كاركنان بخش مالي، به دليل آموزشهاي آكادميك متفاوتي كه ديده‌اند، معمولا بيشترين مقاومت را در برابر سيستم‌هاي جديد بروز مي دهند.
اخوان در تاييد تجربه هند (در سخنراني دكتر نصيري) گفت: تجربه ما نيز نشان داد كه مديريت انتظارات، يعني اينكه بدانيم چه هدف و چه انتظاراتي از اين سيستم داريم، براي موفقيت آن ضروري است.
اخوان در پايان بر اهميت تغيير ساختاري سازماني كه قصد پياده‌سازي اين سيستم‌ها را دارد از ساختار سلسله مراتبي به فرايندي، تاكيد كرد.

تجربه يك نهاد دولتي
وزارت بازرگاني پس از تشخيص ضرورت استقرار سيستم‌هاي برنامه‌ريزي يكپارچه منابع سازمان، مراحل ارزيابي انتخاب راه‌حل مناسب را در پنج فاز آغاز كرد و اين پروژه هم اكنون در مراحل پاياني خود قرار دارد.
مهندس اعلايي كه از سوي وزارت بازرگاني در اين كنفرانس شركت كرده بود، ضمن تشريح ضرورت استقرار و مراحل ارزيابي پروژه اي.آر.پي در وزارت بازرگاني، اظهار اميدواري كرد كه اين سيستم تا پايان سال جاري به بهره‌برداري برسد.

نقش حاكميت
پايان بخش اين كنفرانس، برگزاري پانلي با عنوان نقش حاكميت در توسعه سيستم‌هاي برنامه‌ريزي منابع سازمان بود كه با حضور نمايندگاني از بخش خصوصي شامل: مهندس سيدي از شركت تحقيق و توسعه ارتباط، مهندس صدرالديني از شركت سبز داده افزار و دكتر صنعتي از شركت سيناپيوند تشكيل شد. در اين پانل، مهندس مهديون، معاون وزارت فناوري اطلاعات و ارتباطات و مديرعامل شركت فناوري اطلاعات به عنوان نماينده دولت حضور داشت. علي حسيني، عضو جامعه اسلامي، مهندسين و دكتر جلالي، دبيرعلمي كنفرانس، ديگر شركت‌كنندگان نشست بودند.
موضوع مهم اين پانل، انتقاد خصوصي‌ها از دولتي‌ها بود، با اين عنوان كه اگر دولت نمي تواند كمكي به توسعه سيستم‌هاي اي.آر.پي در كشور داشته باشد، دست كم مانع‌تراشي نكند و باعث كاهش سرعت رشد بخش خصوصي نشود.
دكتر جلالي نيز با انتقاد از تعلل دولت در حمايت از بخش خصوصي، در اين ارتباط پيشنهاد كرد كه بودجه مخصوص به IT و به گونه خاصي، سيستم‌هاي اي.آر.پي در برنامه پنجم كشور لحاظ شود.

بخش علمي
بخش علمي اين كنفرانس، به ارائه چند مقاله برگزيده اختصاص داشت. مقاله‌هاي: بررسي معيارهاي انتخاب ERP با روش دلفي از محمد افتخارمنش، راههاي نوين توسعه تعامل كاربر و ERP با استفاده از تئوري همكاري از دكتر عليرضا خراساني، همسوسازي فرايندها يا سفارشي‌سازي سيستم برنامه ريزي منابع سازمان، از احد زارع رواسان و «ايران كد به مثابه بستر ارتباطي ERP و SCM»، از «احمد اختيازاده» ازجمله اين مقالات بودند.


منبع : http://www.imi.ir/tadbir/tadbir-202/reports-202/2.asp